1 procent
zobacz >>>





Ocena dojrzałości motywacji do pracy a złożoność determinantów ludzkich zachowań - przegląd koncepcji psychologicznych.

   Teoria motywacji stanowi podstawowe odniesienie dla opisu zagadnień związanych z kontrolą. Pojęcie "motywacji" dotyczy wszelkich mechanizmów zaangażowanych w uruchamianie, ukierunkowanie, podtrzymywanie i zakończenie aktywności. Termin ten dotyczy zarówno zachowań prostych jak i bardziej złożonych, obejmuje szeroki zakres mechanizmów wewnętrznych, zewnętrznych, afektywnych i poznawczych. Jednocześnie zauważamy, że sposób opisu tych mechanizmów jest odmienny dla poszczególnych koncepcji psychologicznych. Począwszy od teorii instynktu, która w podejściu ewolucyjnym przypisuje wrodzony i pozbawiony kontroli poznawczej charakter motywacji człowieka. Następnie poprzez psychodynamiczną teorię popędu, gdzie motywację sprowadzano do nieświadomego mechanizmu unikania przykrego napięcia. Behawioryzm zaś zachowania motywacyjne sprowadza do popędów i wzmocnień odgrywających istotną rolę w procesach warunkowania. W psychologii humanistycznej postulowana jest hierarchiczność potrzeb, które ostatecznie motywują człowieka do samorealizacji. Dopiero społeczno-poznawcze teorie motywacji, odnoszące motywację do procesów przetwarzania informacji, podkreślają jednostkowe spostrzeganie i subiektywną interpretację przyczyn zachowania. Podejście poznawcze do motywacji wskazuje na wyższe procesy psychiczne, które kierują zachowaniem człowieka w przeciwieństwie do fizjologicznego pobudzenia, procesów biologicznych czy właściwości bodźca. Wśród mechanizmów poznawczych zwraca się szczególną uwagę na rolę ciekawości, oczekiwań i różnych form niezgodności poznawczych, a także aspiracji, marzeń i fantazji. Wskazuje się, że "źródłem ludzkiej motywacji nie są warunki obiektywne, lecz ich subiektywna interpretacja. Wzmacniający efekt nagrody nie wystąpi, jeśli nie postrzegamy go jako wyniku własnych działań. Nasza wiedza jest najczęściej uwarunkowania przez to, co uważamy za odpowiedzialne za nasze przeszłe sukcesy i porażki, to, co uznajemy za możliwe do wykonania oraz przewidywane przez nas skutki działania" (Zimbardo, 1999, s. 445). Okazuje się, że tego typu atrybucje przyczynowe w większym nieraz stopniu wzmacniają lub hamują naszą motywację do działania niż obiektywne źródła zachowań.
   Powyższy opis wyraźnie wskazuje na złożoność ludzkich motywacji. Są one warunkowane zarówno procesami poznawczymi jak i emocjonalnymi, odpowiadają za koordynowanie złożonych procesów, szczególnie zaś tych związanych ochroną poczucia własnej wartości. Wśród specyficznych dla człowieka mechanizmów motywacji wyróżniamy motywacje wewnętrzne vs. zewnętrzne, motywacje osiągnięć a także motywacje związane z obrazem Ja. Ponadto charakterystyczna dla człowieka potrzeba samorealizacji implikuje wytrwałość w dążeniu do celu jak i zdolność do odraczania natychmiastowych gratyfikacji.
   Te rozważania wskazują, że w obszarze studiów nad kontrolą zachodzą istotne dla rozwoju rozumienia tego pojęcia zmiany. W kontekście badań nad motywacyjnymi determinantami zachowań człowieka, zauważamy, że obszar badań nad kontrolą poszerza się właśnie poprzez uwzględnienie aktywności pozapoznawczej, w tym sfery afektywnej (związanej z emocjami) i kontaktów społecznych. Opisany kierunek zmian wskazuje na panujące we współczesnej psychologii poznawczej tendencje do poszukiwania jedności różnych funkcji psychicznych. Dojrzałość motywacji można rozpatrywać dopiero uwzględniwszy wszystkie sfery funkcjonowania człowieka, jego stan psychiczny, ocenę intelektualnej możliwości wglądu, towarzyszących podejmowanym działaniom emocji, a także wpływu otoczenia społecznego.

Źródła:
Łukaszewski W., Doliński D. ( 2000). Typy motywacji. W: J. Strelau (red). Psychologia. T.2. Gdańsk: Gdańskie wydawnictwo naukowe.
Zimbardo P. (1999). Psychologia i życie. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN S.A.

Agnieszka Chmielewska - Psycholog

Laboratorium ECDL


Polskie Towarzystwo Informatyczne

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Nasza działalność została nagrodzona DYPLOMAMI

Dobre Praktyki
EFS 2008

Dobre Praktyki
PFRON 2006

Polityka prywatności | Mapa serwisu

© 2008 Fundacja Fuga Mundi, wszelkie prawa zastrzeżone

Data ostatniej modyfikacji: 05.12.2019r.
Stronę odwiedzono 18292932, aktualnie przegląda ją 6 osób.
FFM Projekt współfinansowany ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
PFRON