1 procent
zobacz >>>





Komunikowanie się między rodzicem słyszącym a dzieckiem niesłyszącym.

   Dziecko niesłyszące ma ograniczony dostęp do dźwięków i języka fonicznego, do tego wytwarzane są także inne niż dźwięki, które są przekazywane w funkcjonującym społeczeństwie.
   Bariera komunikacyjna i językowa u dziecka niesłyszącego z najbliższym otoczeniem może być widoczna jako brak skutecznego porozumiewania się z obu stron tj. wymiany informacji. To z kolei może rodzić frustrację i poczucie bezsilności dziecka niesłyszącego i jego rodziców. Tam, gdzie panuje dobra komunikacja i jest widoczna wymiana informacji (akty komunikacyjne), dziecko ma szansę na poznanie rzeczywistości, zaspokajanie potrzeby bezpieczeństwa i zrozumienia oraz możliwość uczestniczenia w doświadczeniach członków rodziny. Ważne są tu podstawowe funkcje w komunikowaniu się.
   Najciekawsza wydaje się definicja i sposób postrzegania problemu według: K. Krakowiak i M. Panasiuk, która przedstawia komunikację jako "[...] drogę do poznania samego siebie i otaczającej dziecko rzeczywistości, do zrozumienia i umysłowego uporządkowania świata przez nazwanie i wyrażenie swojego stosunku do osób, przedmiotów, zdarzeń, zjawisk, ich cech i stosunków między nimi zachodzących. Jest ona też sposobem zjawisk odkrycia i wypróbowania własnych możliwości wywierania wpływu na otaczającą rzeczywistość przez oddziaływanie na innych ludzi przy użyciu znaków".
   Komunikowanie się nie służy tylko wymianie informacji, ale poznaniu, pogłębianiu odniesienia własnej osoby i jej stosunku do rzeczywistości. Komunikowanie można podzielić na dwa rodzaje: werbalne i niewerbalne (gestykulacja i dźwięki paralingwistyczne). Niewerbalne komunikowanie się to typowy przekaz wymiany informacji dziecka niesłyszącego w rodzinie. Jest ono używane na co dzień do wymiany myśli, uczuć, zaspakajania podstawowych potrzeb.
   Jest bogactwo i różnorodność wymiany informacji, a także dźwiękowe i niedźwiękowe sygnały: emblematy, ilustratory, wskaźniki, regulatory, adaptatory. Środki dźwiękowe to onomatopeje i przydźwięki, które ułatwiają rozumienie i interpretację treści. Oznacza to, że niewerbalne łączy się z werbalnym, które jest dopełnieniem brakujących elementów w wymianie informacji, ważne jest to, aby porozumiewający rozumieli wzajemne komunikaty.
   Dziecko niesłyszące w rodzinie, która ma swój sposób przekazywania informacji za pomocą znaków niewerbalnych (gesty i mimika) może osiągnąć efektywne rezultaty w kontaktach bez udziału języka dźwiękowego i języka migowego mimo wysiłku, który włożyli rodzice. Ważne jest to, aby rodzice posiadali umiejętność, potrafili odczytać informację od dziecka oraz potrafili przekazać komunikaty dziecku - rezultatem będzie komunikowanie się z obu stron.
   Pierwszy przykład to rezultat komunikowania się, gdy matka zrozumiała ogólną intencję komunikatu dziecka - a dziecko użyło emblematu - przeczącego kiwania głową, co znaczyło, że nie chce/nie lubi/nie ma ochoty na banana. Drugi przykład ilustruje niepełne komunikowanie się bez korzystania z dźwięków, gdzie trzeba włożyć wiele wysiłków, aby przekazać intencje rodzica dziecku. Dziecko użyło wskaźnika emocji i zabrakło czynnika empatycznego. Dziecko pokazało loda lub lizaka natomiast matka zaprzeczała i powiedziała ze nie kupi dziś loda, natomiast nie pomyślała, że to może być też lizaczek. Gdyby matka pokazała gardło, dziecko by zrozumiało, dlaczego nie dostanie lodów. Trzeci przykład na podstawie dedukcji opiera się na myśleniu przyczynowo-skutkowym. Przykład ten pokazuje brak u dziewczynki umiejętności porozumiewania się językiem dźwiękowym. Dziewczynka pokazała gestem, że chce do iść do łazienki aby umyć się i iść spać. Matka bez problemu odebrała intencję dziecka. Ostatni z wymienionych przykładów ilustruje, że chłopiec został pogryziony przez psa. Dziecko zakomunikowało swojej matce przy użyciu ilustratorów (zdarzenie), onomatopei (jak szczekanie psa) i wskaźników emocji (ból po gryzieniu psa za pomocą mimiki i marszcząc czoło oraz wykrzywianie usta). Taki przykład matka zrozumiała, wiedziała, co się wydarzyło stąd trzeba stwierdzić, że został osiągnięty cel w przekazie komunikacji dziecka.
   Osoby słyszące uzupełniają znaki werbalnie niewerbalnymi. Niektóre znaki dla osób słyszących mogą być skojarzeniem, a dla osób niesłyszących posiadają jakieś znaczenie, określenie, które może mieć zupełnie inne znaczenie, treści. Dziecko niesłyszące nie słyszy dźwięków i zastępuje je znakami niewerbalnymi, które są źródłem poznawania, rozwoju różnych sfer poznawczych, emocjonalnych, społecznych, a przede wszystkim służą kształtowaniu osobowości dziecka.
   Matki nie zawsze zdają sobie sprawę z tego, że komunikacja niewerbalna ma ogromne znaczenie dla dziecka niesłyszącego, dla potrzeb w rozwoju różnych jego sfer. Ten problem należy upowszechniać, aby matki nauczyły się, dokonały próby komunikowania się z dzieckiem, próbowały zrozumieć, co dziecko chce przekazać oraz zdobyły umiejętność przekazania dziecku informacji. Dziecko nie słyszy, należy więc wspomóc je komunikacją niewerbalną, tak, aby czuło się bezpiecznie, zaspakajało swoje i matki potrzeby, czuło się zrozumianym. Bardzo ważne jest doświadczenie rodziców, którzy uczą dzieci, jak komunikować się.

Opracowanie na podstawie: Dłużniewski A. (2006): Sposoby komunikowania się i tematy rozmów słyszących rodziców i ich dzieci z uszkodzonym słuchem, [W] K. Krakowiak, A. Dziurda-Multan (red.), "Nie głos, ale słowo..." Przekraczanie barier w wychowaniu osób z uszkodzeniami słuchu, KUL, Lublin, s.315-321.

 

Ewa Dragan - Tłumacz Języka Migowego

Laboratorium ECDL


Polskie Towarzystwo Informatyczne

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Nasza działalność została nagrodzona DYPLOMAMI

Dobre Praktyki
EFS 2008

Dobre Praktyki
PFRON 2006

Polityka prywatności | Mapa serwisu

© 2008 Fundacja Fuga Mundi, wszelkie prawa zastrzeżone

Data ostatniej modyfikacji: 12.02.2020r.
Stronę odwiedzono 18585850, aktualnie przegląda ją 7 osób.
FFM Projekt współfinansowany ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
PFRON