Logo EFS

Szanowni Państwo,
Rozpoczęła się rekrutacja do nowych projektów, w ramach których oferujemy bezpłatne usługi m.in.:
psychologa, doradcy zawodowego, prawnika,
a także szkolenia zawodowe wraz ze stypendium szkoleniowym,
staże zawodowe oraz pomoc w znalezieniu zatrudnienia.

Serdecznie zapraszamy !
Jednocześnienie ze względu na Państwa bezpieczeństwo oraz pracowników,
Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi świadczy usługi
w godzinach od 7:00 do 16:00 w formie zdalnej i stacjonarnej.
Jesteśmy do Państwa dyspozycji pod nr tel.:
81 534-82-90 | 534-032-029 533-485-990
oraz pod adresami email:

praca@ffm.pl

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Do pobrania formularz rejestracyjny do projektów

format .docx

format .pdf

1 procent
zobacz >>>





Niepełnosprawność umysłowa - definicja, klasyfikacja, przyczyny.

   Za nim przystąpimy do udzielania wsparcia osobie z niepełnosprawnością intelektualną należy zapoznać się z ustaleniami definicyjnymi. Nasz obraz niepełnosprawności będzie wpływał na charakter udzielanego wsparcia.
   W dawnej terminologii omawiany termin funkcjonowała pod nazwa oligofrenii (oligos - mały, phren - dusza, z języka greckiego). Można spotkać także inne terminy określające upośledzenie umysłowe, są to między innymi niedorozwój umysłowy, globalna dysfunkcja intelektualna, obniżona sprawność umysłowa czy zwłaszcza ostatnio: niepełnosprawność intelektualna. Jak zatem brzmi definicja upośledzenia umysłowego?
Jak wskazuje K. Kirejczyk upośledzenie umysłowe jest to stan charakteryzujący się istotnie niższym od przeciętnego ogólnym poziomem funkcjonowania intelektualnego i zaburzeniami w zakresie przystosowania się. Zaburzenia w przystosowaniu przejawiają się w postaci zaburzeń w zakresie dojrzewania, uczenia się i przystosowania społecznego . Jako istotne odchylenie od przeciętnej przyjmuje się zgodnie z ustaleniami światowej organizacji zdrowia, odchylnie większe od dwóch odchyleń standardowych w większości stosowanych testów inteligencji, a iloraz inteligencji ma wówczas wartość poniżej 70 .
   W diagnostyce niepełnosprawności umysłowej ważny jest fakt, obniżonego poziomu funkcjonowania musi wystąpić zarówno w sferze intelektualnej, jak również w sferze życia społecznego. Oznacza to, że niski iloraz inteligencji, przy jednoczesnym dobrym przystosowaniu społecznym nie wystarcza, aby uznać człowieka za upośledzonego umysłowo, tak samo jak złe przystosowanie społeczne, przy ilorazie inteligencji w granicach normy, nie upoważnia do takiej diagnozy. Warto zauważyć, że osłabiona zdolność przystosowania do wymagań codziennego życia w świetle obecnych doświadczeń spowodowana jest raczej trudnościami w uczeniu się i rozumieniu (m.in. zjawisk, reguł, zależności przyczynowo - skutkowych oraz czynności, siebie samego, swoich emocji oraz autonomii w działaniu) niż samoistną trudnością czy niezależną dysfunkcją. Zatem osłabiona zdolność przystosowania jest jednym ze skutków niepełnosprawności intelektualnej.
   Wielu badaczy niepełnoprawności umysłowej zwraca uwagę, że upośledzenie to wiąże się z zaburzeniami w zakresie dojrzewania, uczenia się i przystosowania społecznego. Przy czym przez "dojrzewanie" rozumie się osiągnięcie okresu niemowlęcego i wczesnego dzieciństwa, przez "uczenie się" - aktywność szczególnie ważną w wieku szkolnym, a przez "przystosowanie społeczne" - stopień realizacji niezależności osobistej i odpowiedzialności społecznej związanej z oczekiwaniami społecznymi dla danego wieku człowieka, w zależności od wymagań danego środowiska.
   Generalnie w niepełnosprawności umysłowej dają się wyróżnić trzy składniki: organiczny, psychologiczny i społeczny. Każdy z nich dotyczy nieco innego aspektu upośledzenia:
- składnik organiczny - zaburzeń i uszkodzeń w budowie i fizjologii układu nerwowego,
- składnik psychologiczny - obniżenia sprawności intelektualnej i jego różnych konsekwencji dla psychicznego funkcjonowania jednostki,
- składnik społeczny - szczególnych uwarunkowań roli społecznej osoby upośledzonej.
   W Polsce aktualnie obowiązującą klasyfikacją jest czterostopniowa klasyfikacja upośledzenia umysłowego. Wyróżnia ona upośledzenie umysłowe w stopniu: lekkim, umiarkowany, znacznym i głębokim.


   Zarówno funkcjonowanie intelektualne, jak i dojrzałość społeczną mierzy się obiektywnymi testami do diagnostyki inteligencji. Trzeba jednak zauważyć, iż stosowane do tej pory standaryzowane testy spotykają się z coraz szerszą krytyką. W niektórych krajach nie stosuje się ich wcale (np. Szwecja). Ocenie poddawane są nie tylko same testy, ale i sposób ich przeprowadzania oraz wykorzystywania, a główne zarzuty odnoszą się do przydatności badań testowych dla programowania stymulacji, rehabilitacji i edukacji oraz do prognozowania rozwoju. Wskazuje się na złą praktykę decydowania o całej drodze życiowej dziecka czy młodego człowieka na podstawie często jednorazowego badania, które z wielu powodów może dawać wynik zafałszowany czy obarczony błędami w procesie diagnozy. W przypadku zbyt dużego polegania na wyniku jednorazowego badania, które dało w dodatku niską ocenę funkcji intelektualnych może dojść do skrzywdzenia danej osoby i zaniechania starań o poprawę funkcjonowania danej jednostki, a przez to zabranie szansy na lepszy rozwój.
   Z punktu widzenia etiologii osoby z niepełnosprawnością umysłową stanowią bardzo zróżnicowaną grupę, zarówno pod względem cech klinicznych jak i stopnia obniżenia sprawności intelektualnej. Istnieje szereg klasyfikacji przyczyn upośledzenia umysłowego. Może on powstawać w wyniku zaistnienia określonych chorób lub wskutek działania pewnych czynników. Generalnie grupę czynników wywołujących upośledzenie można podzielić na czynniki genetyczne i czynniki pochodzenia egzogennego. Do czynników genetycznych zaliczamy choroby spowodowane przez szkodliwe geny (dominujące, recesywne lub sprzężone z płcią) oraz choroby wywołane przez abberacje chromosomalne (abberacje dotyczące autosomów, abberacje dotyczące chromosomów płciowych). Z kolei czynniki pochodzenia egzogennego można podzielić dodatkowo na trzy podgrupy. Są to:
- czynniki działające przed urodzeniem: kiła i inne zakażenia, różyczka, toksoplazmoza, cytomegalia, napromieniowanie, konflikt serologiczny, zatrucia środkami chemicznymi
- czynniki działające w okresie porodu: uraz porodowy - mechaniczny, niedotlenienie mózgu dziecka
- czynniki działające po urodzeniu się dziecka: gruźlicze zapalenie opon mózgowo - rdzeniowych, encefalopatia po zapaleniu mózgu w przebiegu krztuśca, zatrucia ołowiem i urazy głowy w okresie dzieciństwa
   Różnorodność czynników działających w sytuacji chorobowej lub innej prowadzi do uszkodzenia lub zniszczenia komórek szarych mózgu, które nie podlegają regeneracji. W wyniku tego powstaje nieusuwalny, trwały defekt umysłowy. Miejsce i stopień uszkodzeń decyduje o obrazie klinicznym i stopniu upośledzenia umysłowego.
   Te podstawowe rozróżnienia definicyjne pokazują, że niepełnosprawność intelektualna ma różny obraz, a co za tym idzie osoby potrzebują odmiennego wsparcia. Sporządzanie opinii psychologicznej winno opierać się o zasoby posiadane przez osobę, opinia taka powinna mieć charakter pozytywny. Na bazie takiej opinii powinno się sporządzać program rehabilitacyjny dla danej osoby, który stanowi punkt wyjścia do rozpoczęcia wspierania rozwoju osoby.

 

K. Kirejczyk. Upośledzenie umysłowe. Warszawa: PWN 1981 s. 67.
M. Bogdanowicz. Psychologia kliniczna dziecka w wieku przedszkolnym. Warszawa: WSIP 1985 s. 78.
T. Witkowski. Osoby z niedorozwojem umysłowym. Atteneum Kapłańskie 1984 s. 195-211

 

Anna Czarska-Kopeć - Psycholog.

Laboratorium ECDL


Polskie Towarzystwo Informatyczne

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Nasza działalność została nagrodzona DYPLOMAMI

Dobre Praktyki
EFS 2008

Dobre Praktyki
PFRON 2006

Polityka prywatności | Mapa serwisu

© 2008 Fundacja Fuga Mundi, wszelkie prawa zastrzeżone

Data ostatniej modyfikacji: 15.09.2020r.
Stronę odwiedzono 19701832, aktualnie przegląda ją 7 osób.
FFM Projekt współfinansowany ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
PFRON