Logo EFS

Szanowni Państwo,
Rozpoczęła się rekrutacja do nowych projektów, w ramach których oferujemy bezpłatne usługi m.in.:
psychologa, doradcy zawodowego, prawnika,
a także szkolenia zawodowe wraz ze stypendium szkoleniowym,
staże zawodowe oraz pomoc w znalezieniu zatrudnienia.

Serdecznie zapraszamy !
Jednocześnie ze względu na Państwa bezpieczeństwo oraz pracowników,
Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi świadczy usługi
w godzinach od 7:00 do 16:00 w formie zdalnej i stacjonarnej.
Jesteśmy do Państwa dyspozycji pod nr tel.:
81 534-82-90 | 534-032-029 533-485-990
oraz pod adresami email:

praca@ffm.pl

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Do pobrania formularz rejestracyjny do projektów

format .docx

format .pdf

1 procent
zobacz >>>





Osobowość - czym jest i jak jest ukształtowana?

   Problematyka osobowości od lat jest w centrum zainteresowania wielu badaczy. Istnieje wiele definicji osobowości oraz wiele teorii ją opisujących w zależności od założeń koncepcji psychologicznych uwzględnianych przez poszczególnych badaczy.

   Jednym z najsłynniejszych badaczy osobowości był B. Cattell. Według niego osobowość jest tym,
co pozwala przewidzieć zachowanie osoby w określonej sytuacji społecznej. Jest związana z całym zachowaniem zewnętrznym i wewnętrznym osoby, stanowi złożoną i zróżnicowaną strukturę cech z motywacją w znacznym stopniu zależną od podzbioru tzw. cech dynamicznych. To właśnie cecha jest najważniejszym pojęciem w cattellowskiej definicji osobowości. Jest strukturą psychiczną, czymś wywnioskowanym z obserwowanego zachowania osoby, w celu wyjaśnienia regularności, czy spójności tego zachowania. Zasadnicze znaczenie w poglądach Cattella ma rozróżnienie cech na: cechy powierzchniowe i cechy źródłowe. Cechy powierzchniowe są to jawne, czyli zewnętrzne zmienne, występujące łącznie. Cechy źródłowe natomiast są to podstawowe zmienne, które współdeterminują wielorakie przejawy powierzchniowe; są identyfikowane wyłącznie na drodze analizy czynnikowej; są ważniejsze od cech powierzchniowych, gdyż są użyteczniejsze przy wyjaśnianiu zachowania.

   Jedną ze szczególnie cenionych koncepcji, wykorzystywanych do opisu osobowości jest tzw. teoria "wielkiej piątki" Costy i McCroe. Osobowość opisana jest w niej za pomocą pięciu czynników:

Według wspomnianej koncepcji osobowość jest swego rodzaju mieszanką 5-u wymienionych składników. Każdy z nich w różnym nasileniu opisuje człowieka. W zależności od tego, który składnik dominuje, a który jest szczątkowy, zmianie ulega indywidualna konfiguracja tych cech, a zatem i funkcjonowanie człowieka. Poniżej omówione zostaną poszczególne cechy osobowości.

   Sprawność w radzeniu sobie z sytuacjami trudnymi, stresującymi, podatność na doświadczanie "trudnych" emocji takich jak: lęk, smutek, wrogość - to niektóre z wyznaczników neurotyczności. Wysoki poziom tego składnika sprzyja trudnościom adaptacyjnym, utrudnia radzenie sobie ze stresem, zwiększa podatność osoby na doświadczanie lęku, agresji, depresji. Niski poziom neurotyczności jest natomiast wyznacznikiem opanowania, zrównoważenia emocjonalnego, dobrego radzenia ze stresem, stabilnej samooceny.

   Składnik ekstrawersji decyduje o jakości i intensywności relacji interpersonalnych i nastawieniu do innych ludzi. Wysoki poziom ekstrawersji przejawia się głównie w postaci wigoru, energii życiowej, poszukiwaniu stymulacji i zaangażowania w jakąś aktywność. Niski poziom ekstrawersji oznacza pojawienie się introwersji, a więc skłonność do unikania częstych relacji społecznych, zapotrzebowanie na samotność i intymność, ograniczenie stymulacji.

   Otwartość poznawcza jest kolejnym składnikiem osobowości w ujęciu autorów "wielkiej piątki", który decyduje o gotowości do przyjmowania nowych doświadczeń, idei, wartości, koncepcji. Niskie nasilenie tego składnika oznacza preferowanie znanych konwencjonalnych sposobów działania, sztywność myślenia, uznawanie znanych wartości. Duża otwartość na płaszczyźnie wyobraźni, uczuć i idei oznacza bogatą wyobraźnię, zdolność do doznawania głębokich i zróżnicowanych stanów emocjonalnych, ciekawość poznawczą.

   Następnym składnikiem osobowości jest ugodowość, która wpływa na przekonania, nastawienie i działania osoby w relacjach społecznych. Wysoka ugodowość wyraża się zaufaniem do innych, prostolinijnością, skromnością, czasami skłonnością do ustępowania i poświęcania się. Przejawem niskiej ugodowości jest brak zaufania do ludzi, co wyraża się sceptycyzmem i ironią w kontaktach z innymi, wykorzystywaniem innych do swoich celów, niekiedy manipulacją.

   Ostatnim wymiarem jest sumienność, która pozwala prognozować aktywność zawodową i szkolną. Wysoka sumienność rokuje sukcesy szkolne i zawodowe, ponieważ ujawnia się jako odpowiedzialność, wytrwałość w dążeniu do celu, rozwaga w planowaniu i podejmowaniu nowych zadań, a także uporządkowanie czasami przechodzące w perfekcjonizm. Niska sumienność oznacza przeciwieństwo wymienionych zachowań oraz skłonność do wygodnictwa i lenistwa, tendencje do rezygnowania z podejmowanej aktywności, trudności w doprowadzaniu do końca rozpoczętych zadań.

   Zdaniem Costy i McCroe (twórców koncepcji "Wielkiej Piątki") wszystkie wyżej wymienione wymiary są transmitowane genetycznie, co oznacza, że rodzimy się z odmienną, indywidualną predyspozycją do neurotyczności, otwartości na nowe doświadczenia, ekstrawertywnym zapotrzebowaniem na kontakty interpersonalne lub introwertywną potrzebą bycia w dystansie do ludzi. Także biologicznie i genetycznie uwarunkowane jest nasze nastawienie do ludzi. Genetyczny przekaz najsilniej dotyczy neurotyczności, ekstrawersji (introwersji) oraz otwartości na doświadczenia poznawcze. Pozostałe dwa czynniki nasycone są wpływami środowiskowymi, czyli zależą także od tego, czego nas uczono i czego od nas oczekiwano w dzieciństwie.

   Opisane wymiary można odnaleźć w każdej osobie, zaś o jednostkowej niepowtarzalności decyduje ich kompozycja. Każda kompozycja cech ma swoje niezastępowalne plusy i możliwe słabości w zależności od sytuacji, w której człowiek się znajduje.

Monika Kieżun - psycholog

Laboratorium ECDL


Polskie Towarzystwo Informatyczne

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Nasza działalność została nagrodzona DYPLOMAMI

Dobre Praktyki
EFS 2008

Dobre Praktyki
PFRON 2006

Polityka prywatności | Mapa serwisu

© 2008 Fundacja Fuga Mundi, wszelkie prawa zastrzeżone

Data ostatniej modyfikacji: 28.10.2020r.
Stronę odwiedzono 19856840, aktualnie przegląda ją 5 osób.
FFM Projekt współfinansowany ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
PFRON