1 procent
zobacz >>>





Samoutrudnianie - "Dobre i złe strony rzucania kłód pod własne nogi".

   Interesującym zagadnieniem podejmowanym przez psychologów jest to, w jaki sposób człowiek wnioskuje o przyczynach zdarzeń i rezultatów swoich działań i jak to wpływa na jego zachowanie. Innymi słowy czy uważa się za ich autora czy też w swoim odczuciu jest zniewolony przez okoliczności i niezależne od siebie sytuacje. Wskazuje się, że ludzie skłonni są nawet manipulować swoim zachowaniem tak, aby umożliwić sobie dokonanie pożądanej atrybucji przyczynowej - co oznacza, że w określonych sytuacjach rezygnują z podejmowania działań zwiększających szanse odniesienia sukcesu, aby w przypadku poniesienia porażki nie ponosić za nią odpowiedzialności. Kwestię tę porusza teoria samoutrudnienia Berglasa i Jonesa w myśl, której ludzie z lęku przed niepowodzeniem w ważnych dla ich samooceny zadaniu podejmują działania faktycznie obniżające szanse sukcesu. Obrazuje to zachowanie sportowca, który przed startem w zawodach zamiast przygotować się do wyścigu, poświęca czas na rozmowę i ostatecznie pojawia się na bieżni w ostatniej chwili. Podobnie można opisać zachowanie kandydatki do tytułu miss, która wbrew radom wszystkich wybiera kolor sukienki, w którym wygląda nieatrakcyjnie. Czy ostatecznie równie irracjonalnym mogłoby się wydawać zachowanie studenta czy kandydata do pracy, który przed ważnym egzaminem lub testem kwalifikacyjnym zamiast się przygotowywać, spędza całą noc na prywatce i jest następnego dnia w kompletnej niedyspozycji lub zwleka z nauką do ostatniej chwili albo bez zaangażowania przystępuje do rozwiązywania zadań, od których zależy to czy zda egzamin lub dostanie wymarzoną pracę. Analiza tych przykładów zdaje się prowadzić do pytania, czy w opisanych sytuacjach można było postąpić bardziej nieracjonalnie?
   Wszystkie z wyżej opisanych przykładów są tylko z pozoru irracjonalne. Ich głęboki sens adaptacyjny dostrzegamy wraz z umieszczeniem tych rozważań w kontekście istoty samoutrudniania. Powracając do wcześniejszych przykładów niepewny swoich szans sportowiec może wprawdzie uznać, że jest niepunktualny, modelka, że jest uparta, a student lub kandydat do pracy, że jest leniwy. Jednakże ich poczucie wartości i samoocena zostają niezachwiane, gdyż porażka nie ugodziła w najbardziej istotne dla ich obrazu wymiary, czyli odpowiednio sprawności fizycznej, urody i intelektu, kompetencji czy odpowiednich kwalifikacji.
   Należy jednocześnie podkreślić, że ze stosowanie samoutrudniania wynikają dla podmiotu korzyści nie tylko w przypadku porażki, ale również sukcesu. Niepowodzenie nie jest wyjaśniane poprzez jednoznaczne odwoływanie się do czynnika kompetencji, natomiast w przypadku sukcesu jego rola staje się bardziej wyraźna. Tym samym, utrudniając swoje funkcjonowanie, jednostka nie tylko dostarcza sobie poręcznych uzasadnień ewentualnej porażki, ale także kształtuje znakomite okoliczności sukcesu. Zdają się one wskazywać, że ewentualny sukces nie w pełni oddaje jej możliwości. Powracając do przykładu sportowca może on uznać, że jest tak dobry, że zwycięża nawet bez rozgrzewki, modelka, że jest oszałamiającą pięknością, której urody nie jest w stanie przyćmić nawet niegustowny strój natomiast student i kandydat do pracy utwierdzą się w przekonaniu o swoich ponadprzeciętnych umiejętnościach i kwalifikacjach niezależnych od wysiłku (bądź jego braku) wkładanego w przygotowanie do przechodzonego testu. W myśl tej reguły porażka "nie liczy się" a sukces znaczy "coś więcej" niż wskazywałby na to sam osiągnięty wynik, (za: Doliński, Szmajke, 1994)1 .
1Doliński D., Szmajke A. (1994). Samoutrudnianie: dobre i złe strony rzucania kłód pod własne nogi. Olsztyn: PTP Pracownia Wydawnicza

Agnieszka Chmielewska - Pośrednik pracy 22.06.2006 r.

Laboratorium ECDL


Polskie Towarzystwo Informatyczne

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Nasza działalność została nagrodzona DYPLOMAMI

Dobre Praktyki
EFS 2008

Dobre Praktyki
PFRON 2006

Polityka prywatności | Mapa serwisu

© 2008 Fundacja Fuga Mundi, wszelkie prawa zastrzeżone

Data ostatniej modyfikacji: 15.11.2019r.
Stronę odwiedzono 18221834, aktualnie przegląda ją 5 osób.
FFM Projekt współfinansowany ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
PFRON