1 procent
zobacz >>>





Pojęcie świadomości i samoświadomości oraz ich wpływ na obraz własnej osoby

   Problematyka świadomości i samoświadomości sytuująca się na granicy psychologii i filozofii, jest trudna i złożona. Obraz samego siebie, jaki człowiek ma w swojej świadomości oraz obraz tego samego człowieka w oczach innych mogą się między sobą różnić. Niekiedy różnice te są znaczne, ponieważ inni spostrzegający człowieka z zewnątrz, widzą jego zachowanie, cechy, właściwości, wygląd, ruchy, gesty, natomiast domyślają się, co myśli i czuje.
   Na własny obraz składają się trzy rodzaje świadomości:

   Z. Zaborowski (1998) szerzej opisał koncepcje samoświadomości, które brzmią następująco:

  1. samoświadomość jako koncentracja uwagi na własnej osobie. Tego rodzaju orientacja łączy się ściśle z operacyjną definicją samoświadomości. W wielu badaniach eksperymentalnych samoświadomość wywoływano za pomocą lustra, magnetowidu. Jednostka koncentruje uwagę na tym aspekcie, który w danej chwili jest najbardziej znaczący;
  2. samoświadomość jako proces kodowania i przetwarzania informacji o własnej osobie. Niezależnie od koncentracji uwagi i procesów porównawczych osoba może przetwarzać różne informacje o własnej osobie. Na przykład, może przetwarzać informacje o bólu i wracać myślą do kontuzji nogi w czasie gry w piłkę nożną lub przetwarzać informacje o niezdanym egzaminie i winić siebie za słabe przygotowanie. Hull i Levy (1979-za: Zaborowski, 1998, s. 47) piszą: "Z naszej perspektywy samoświadomość odpowiada specyficznej formie procesu kodowania, która ma wpływ na zachowanie niezależnie od koncentracji uwagi." Według Hulla i Levy?ego przetwarzanie informacji o własnej osobie występuje przy wykonywaniu określonych zadań, realizacji instrukcji lub obecności bodźców symbolicznych odnoszących się do ?ja?. Tego typu świadomość wywołuje zachowania zbieżne z sytuacyjnie określonymi wzorcami właściwego zachowania;
  3. samoświadomość jako proces uogólniania informacji i refleksji o własnej osobie. Człowiek dojrzały posiada bogate informacje o własnej osobie, Pamięta wiele faktów ze swego życia, ma rożne wspomnienia i wyobrażenia, zdobywa pogłębioną samowiedzę i przejawia samoocenę, uogólnia swoje zachowania i przeżycia. Tego typu samoświadomością zajmowali się psychologowie osobowości (np. Allport) oraz psychologowie humanistyczni (np. Fromm, Rogers). Fromm pisał: ?Świadomość humanistyczna wyraża integralność i zainteresowanie człowieka jego własną egzystencją? (za: Zaborowski, 1998, s. 47).
  4. Rogers podkreślał: ?Przy przeżywaniu różnych rozbieżności między własnym ?ja? a realnym doświadczeniem jednostka powinna uświadamiać je sobie, nie uciekając do mechanizmów obronnych? (za: Zaborowski, 1998, s. 47).

   Świadomość siebie samego nie pozostaje bez wpływu na zachowanie i działalność jednostki. Jeśli dana osoba w pełni uświadamia sobie miejsce, jakie zajmuje w społeczeństwie oraz to na co ją stać, można stwierdzić, że świadomość funkcjonuje normalnie, jednostka nie popada w konflikty ze sobą. Jeśli natomiast występuje duża niezgodność pomiędzy wyobrażeniami o swoich zdolnościach (?ja idealne?), wówczas możemy mówić o zaburzeniu w funkcjonowaniu świadomości samego siebie, prowadzącym do niedostosowania społecznego. Zaburzenia takie mogą zrodzić się nasz na tle konfliktu miedzy dążeniami do znaczenia, a przeżywanym uczuciem małej wartości, bądź w wyniku integracji pojęcia własnego ja, które może ulec, albo przedwczesnemu zatrzymaniu się w rozwoju, albo tez dezintegracji spowodowanej pojawieniem się na pewnym etapie kryzysu (zahamowanie rozwoju np. na skutek zmiany warunków życia). Każda z tych sytuacji, daje o sobie znać w kształtowaniu się innego rodzaju samooceny (Wasilewska, 1996).

Ewa Gumbarewicz - Psycholog

Laboratorium ECDL


Polskie Towarzystwo Informatyczne

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Nasza działalność została nagrodzona DYPLOMAMI

Dobre Praktyki
EFS 2008

Dobre Praktyki
PFRON 2006

Polityka prywatności | Mapa serwisu

© 2008 Fundacja Fuga Mundi, wszelkie prawa zastrzeżone

Data ostatniej modyfikacji: 15.11.2019r.
Stronę odwiedzono 18210751, aktualnie przegląda ją 7 osób.
FFM Projekt współfinansowany ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
PFRON