1 procent
zobacz >>>





Radzenie sobie z chorobą

   Radzenie sobie jest rozumiane jako posiadany przez jednostkę, charakterystyczny dla niej repertuar strategii radzenia sobie z sytuacjami stresowymi. Najbardziej dotkliwym objawem choroby często jest ból, który jest odbierany jako cierpienie i sygnał zachodzących w organizmie niepokojących zmian. To powoduje ograniczenie możliwości pełnienia innych ról społecznych, co powoduje dodatkowe obciążenie psychiczne chorego. Choroby przewlekłe trwają nieraz wiele lat a tym samym zakłócają realizację życiowych celów i zadań, a nawet zmuszają do ich modyfikacji. Upośledza to możliwości funkcjonowania w rolach innych niż chory (np. pracownika, utrudniając rozwój zawodowy czy awans). Często wraz ze wzrostem kosztów leczenia powoduje to pogorszenie się sytuacji materialnej rodziny. Wymienione powyżej okoliczności wpływają na procesy poznawcze i utrwalają się jako tak zwany obraz własnej choroby. Struktura ta zawiera zwykle następujące elementy: obrazy przyczyn choroby, jej istoty, własnego aktualnego stanu, poglądy na temat przebiegu, czasu trwania i efektów leczenia oraz skutków choroby. Pełni ona ważną funkcję regulacyjną - stanowi podstawę pierwotnej i wtórnej oceny sytuacji (teoria stresu Lazarusa).
   Ocena pierwotna to ciągły proces oceny poznawczej relacji z otoczeniem ze szczególnym uwzględnieniem tych elementów, które mają znaczenia dla dobrostanu jednostki. W takiej perspektywie sytuacja może zostać oceniona jako nieistotna, sprzyjająca lub stresująca. Warto zwrócić uwagę, że jest to ocena całkowicie subiektywna, zależna od jednostki. W ocenie pierwotnej sytuacja stresowa może zostać oceniona jako:

  1. krzywda- odnosi się do już zaistniałej szkody, straty wartościowych obiektów, jak samoocena, ocena społeczna, bliska osoba),
  2. zagrożenie- odnosi się do lęku o utratę istotnych dla siebie wartości (antycypacja),
  3. wyzwania- czyli możliwości poniesienia szkód, ale i zarazem zyskania czegoś.

   Z każdą z tych ocen łączą się specyficzne dla niej emocje - krzywdzie towarzyszą złość, żal, smutek; dla zagrożenia są to strach, lęk, martwienie się. Natomiast obraz emocjonalny wyzwania obejmuje emocje negatywne podobne, jak w wypadku zagrożenia oraz pozytywne: nadzieję, zapał, podniecenie, rozweselenie. Uznanie sytuacji za stresową podczas pierwotnej oceny daje początek niemal równoczesnej ocenie wtórnej, czyli określenia możliwości podjęcia aktywności zmierzającej do usunięcia lub złagodzenia skutków stresu, a w przypadku wyzwania doprowadzenia do osiągnięcia dostępnych korzyści.
   W przypadku oceny jako krzywdy mogą pojawić się pytania typu: "Dlaczego ja?", "Za co mnie to spotkało?" W odniesieniu do przyszłości choroba może być traktowana jako zagrożenie cenionych wartości takich, jak: życie, sprawność, samoocena, relacje z innymi ludźmi. Jeżeli osoba ma świadomość możliwości leczenia choroby i własnego w tym udziału, to sytuacja zostanie przez niego oceniona jako wyzwanie. Tak samo mogą zostać wtedy potraktowane perspektywy realizacji celów życiowych pomimo ograniczeń spowodowanych chorobą. Oceny te nie są stabilne i jednoznaczne. Zwykle charakteryzują się dynamiką i współwystępowaniem różnych elementów (np. zagrożenia i wyzwania). Wszystkie skutki choroby są podstawą dla tak zwanego bilansu choroby. Najczęściej jest on ujemny - choroba oceniona została jako sytuacja stresowa, co pozwala przypuszczać, że chory podejmie próbę zastosowania jakiejś strategii działania zmierzającej do zlikwidowania źródła stresu. Znacznie gorsze z punktu widzenia zdrowia są bilanse bliskie zeru czy dodatnie - w takiej sytuacji pacjent może nie podjąć leczenia i kontynuować dotychczasowy tryb życia, a nawet celowo opóźniać powrót do zdrowia. Takie zachowania mogą też być efektem zaprzeczania chorobie, czyli nieprzyjmowania do świadomości faktu zachorowania lub konsekwencji choroby mimo dostępnych informacji i intelektualnych możliwości ich wykorzystania.
   Publikacje naukowe na stronach internetowych:
D. Ochojska "Style zmagania się z sytuacją trudną wywołaną chorobą w rodzinach z pacjentami z SM"
M. Osipczuk "Przekazywanie informacji pacjentom"
Anita Klimek - Doradca zawodowy

Laboratorium ECDL


Polskie Towarzystwo Informatyczne

Agencja Zatrudnienia Fundacji Fuga Mundi

Nasza działalność została nagrodzona DYPLOMAMI

Dobre Praktyki
EFS 2008

Dobre Praktyki
PFRON 2006

Polityka prywatności | Mapa serwisu

© 2008 Fundacja Fuga Mundi, wszelkie prawa zastrzeżone

Data ostatniej modyfikacji: 15.11.2019r.
Stronę odwiedzono 18221167, aktualnie przegląda ją 5 osób.
FFM Projekt współfinansowany ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
PFRON